Plakplaatjes komen tot leven: Feijenoord anno 1965

door BlauwVinger

In 1965 komen de plakplaatjeshelden van menig Zwols jongetje tot leven. Het is het gesprek van de dag op alle schoolpleinen. Waar de provinciale pummeltjes het tweewekelijks moeten doen met Zwolsche Boys, PEC en ZAC komen ze plots oog in oog met Eddy Pieters Graafland, Piet Romeyn, Hans Kraay, Cor Veldhoen, Thijs Libregts, Guus Haak, Coen Moulijn, Piet Vrauwdeunt, Piet Kruiver, Hans Venneker, Henk Groot , Kick van der Vall en Frans Bouwmeester.

Als in de Sixties het in blauw en wit gestoken Zwolse Boys en de groenzwarten van PEC twisten om de gunsten van de plaatselijke bevolking, doorgaans in de onderste regionen vande tweede klasse A, moeten de BlauwVingers het doen met Tubantia, Zaanstreek, RCH, ZFC, Cambuur en EDO. Totdat Feijenoord komt. 1965.

Aan de Ceintuurbaan in de adembenemend mooie Hanzestad Zwolle ligt het Gemeentelijk Sportpark tegenover het openluchtbad en de oud-Hollandsche achtkantige windoliemolen De Passiebloem.

In het verre verleden wisselden Zwolsche Boys en PEC er stuivertje als het om hun thuishaven ging. Tot circa 1975 omzoomden lage en onoverdekte staantribunes, opgetrokken uit spoorwegbielzen en fijngemale grint vier zijden van het veld, slechts ter hoogte van de middellijn aan beide zijden onderbroken door een prachtige hoofdtribune met een pannen pagodedak en een houten interieur. Wie de nog bestaande tribune kent van Emma uit Dordrecht ziet nu een bijna perfecte replica op zijn irissen.

Het Gemeentelijk Sportpark, in de volksmond vaker De Ceintuurbaan genoemd dan Oosterenk Stadion, was talloze malen het toneel van bittere veldslagen tussen de zich altijd achtergestelde en verongelijkte arbeidersclub Zwolsche Boys en het naar goedkope ambtenarij en benepen middenstand neigende PEC.

In 1968 kwamen de zaterdagvoetbalgrootmachten WHC uit Wezep en Go Ahead uit Kampen naar Zwolle om aldaar het afdelingskampioenschap te beslechten. Daarvan waren maar liefst 11.500 toeschouwers getuige, een aantal dat sindsdien nooit meer is gehaald bij een wedstrijd tussen twee amateurverenigingen. Niet veel later zou de Joegoslavische wereldvoetballer Ivica Osim er namens Zwolsche Boys zijn veters strikken om zijn opwachting te maken tegen SC Gooiland uit Hilversum. Ook René Ijzerman en Klaas Drost waren namens PEC te bewonderen op de heilige grasmat tegenover de oud-Hollandsche achtkantige windoliemolen De Passiebloem. We hebben het hier over historische grond.

We gaan terug naar 1965 toen chocolademelk nog van cacao werd gemaakt, kinderen hun ouders met ‘U’ aanspraken, de Rolling Stones furore maakten en je bij 10 graden onder nul gewoon schaatste zonder handschoenen.

De Zwolsche Courant, uitgegeven door de Erven J.J. Tijl, bestaat dan 175 jaar en dat is aanleiding voor de nodige festiviteiten. Hoogtepunt is de komst van het beroemde Feijenoord dat in het seizoen 1964/65 er als eerste vaderlandse club in slaagde om zowel het landskampioenschap als de KNVB-beker te veroveren. Feijenoord is dan allang in de harten van alle Nederlanders gesloten na onder andere de heldhaftige Europese escapades tegen Benfica in 1964. Feijenoord is een kolossaal en tot de verbeelding sprekend fenomeen, nog eens magisch uitvergroot door ontstentenis van tv en internet.

In 1965 komen de plakplaatjeshelden van menig Zwols jongetje tot leven. Het is het gesprek van de dag op alle schoolpleinen. Waar de provinciale pummeltjes het tweewekelijks moeten doen met Zwolsche Boys, PEC en ZAC komen ze plots oog in oog met Eddy Pieters Graafland, Piet Romeyn, Hans Kraay, Cor Veldhoen, Thijs Libregts, Guus Haak, Coen Moulijn, Piet Vrauwdeunt, Piet Kruiver, Hans Venneker, Henk Groot , Kick van der Vall en Frans Bouwmeester.

Het Gemeentelijk Sportpark wordt in aanloop naar het treffen met het Duitse Meidericher SV, de voorloper van MSV Duisburg, omgetoverd tot een tijdelijk provinciaal stadion. Van de groentenveiling worden duizenden sinaasappelkistjes overgebracht naar De Ceintuurbaan en achter de lage staantribunes worden door tractors open opleggers geplaatst waarop de bevolking plaats kan nemen.

Zwolle en wijde omgeving waren op woensdag 16 juni 1965 het epicentrum van de voetbalwereld. Zo voelde dat aan. Bijna 14.000 toeschouwers, een absoluut record voor Zwolse begrippen, maakten, kennis met zowat alle facetten van het professionele votebal, variërend van verrukkelijke staaltjes voetbal en vernuftig combinatiespel- gebaseerd op een voortreffelijke techniek- tot sensationele uitspattingen en (soms) welhaast kinderlijke ongehoorzaamheid. Al twee uur voor de wedstrijd was het Gemeentelijk Sportpark afgeladen vol om te kunnen genieten van opvoeringen van ondere de majorette- en fanfarekorpsen Voorwaarts en Jong Jubal.

Het werd ten slotte een 3-2 voor Feijenoord dat daarmee haar revanche kreeg voor de in 1964 geleden 3-1 nederlaag tegen de Duitsers. Misschien had alles bij elkaar gerekend een onbesliste score de verhouding beter weergegeven maar totaliserend had Feijenoord toch een surplus. Daar waren alle jongetjes in Zwolle het overeens op donderdag 17 juni 1965.

De Duitsers speelden duidelijk volgens het stramien van de stevige en koelzakelijke Bundesliga: vol overgave, strakke tackles - fel maar bijna altijd fair – kortom een afweer zonde risico’s en vrijwel steeds bouwend vanuit een oerdegelijke defensie, die zich zeer consequent van het 4-2-4 bediende. De Duisburgers hielden de dekking tot de allerlaatste seconde in ere, zo zeer zelfs dat linksbuiten Frans Bouwmeester gaan en staan kon waar hij wilde, zijn tegenstrever jeugdinternational Müller hem echter als een foxterrier bleef achtervolgen.

Dat moest gezien de wat meer Zuideuropese speelwijze van Feijenoord wel tot strubbelingen leiden. Voor rust al gaf Frans Bouwmeester er de brui aan, toen Müller de Feijenoorder bij diens passeerbeweging geen duimbreed wilde toegeven. Bouwmeester trok een lelijk gezicht en blikte verontwaardigd in de richting van de Zwolse scheidsrechter Godding, die evenwel onverstoonbaar bleef. Dat was voor Bouwmeester aanleiding om zonder verdere kennisgeving het veld te verlaten en zijn plaats af te staan aan Piet Vrauwdeunt.

Manager Guus Brox en trainet Kment hebben daar in de pauze vermoedelijk een hartig woordje over gezegd, want tot verbazing van het áfgeladen sportpark kwam de international na de pauze weer doodleuk binnen de lijnen, nu in plaats van Van der Vall, die in de eerste helft Pummy Bergholtz op de rechtsbuitenpositie had geremplaceerd.

Veel feller dan voor de pauze gingen de ploegen er nu tegenaan. Een pauze was toen nog een pauze zonder debiel tribunevermaak door idioten in opblaaspakken van sponsors. Nee, de plaatselijke muziekvereniging Voorwaarts had voor de gelegenheid wekenlang in haar clublokaal geoefend op de fameuze hymne ‘Geen woorden maar daden’ en bracht het vlekkeloos ten gehore tijdens een vlotte show met een prachtig fanfarereportoire. Alle Zwolse jongetjes brulden luidkeels mee. Het was hún avond in hún Zwolle.

Veel feller dan voor de pauze gingen de ploegen er dus nu tegenaan. Cichy, de centrale figuur in de Duitse defensie stond pal bij elke doorbraakpoging van Kruiver. Bouwmeester – nu toch wel voorzichtiger- hield angstvallig Müller in de gaten, terwijl Henk Groot en Hans Venneker nauwelijks enige bewegingsvrijheid kregen van Preuss en Nolden.

Die Duitse verdedigingslijn zat goed in elkaar. Kranig probeerden Groot en Kruiver de Duitse muur te slechten; de Duisburgers echter blijven overeind, totdat een onverkwikkelijk incident er de oorzaak van was dat arbiter Goddink maar amper de teugels strak kon houden. Wat gebeurde er voor de ogen van 14.000 Zwollenaren, waaronder jongetjes die gezeten op sinaasappelkistjes hun ogen uitkeken naar al die heldhaftige reuzen.

De Brazilian Tagliart, die terug was gekomen om zijn verdedigers bij te staan, werd door Piet Kruiver tegen de grond gelopen. Hij krabbelde op en zou even later zijn woede koelen op Frans Bouwmeester die op zijn beurt óók weer een dreigende houding aannam en bijgestaan door enkele van zijn clubmakkers het vuurtje nog wat aanwakkerde. De Zwolse jongetjes gingen er goed voor zitten.

Eddy Pieters Graafland, de doelman van het nationale elftal, kwam jammer genoeg tussenbeide om de gemoederen te bedaren, in samenwerking overigens met enkele Duitsers. Niettemin kreeg Tagliart een aantekening in het scheidsrechterlijke boekje. Het Gemeentelijk Sportpark smulde.

Goed, misschien was deze sensatie wel geregisseerd zodat de stad na de wedstrijd nog wékenlang gespreksstof zou hebben. Het kwam het spelpeil niet altijd ten goede, maar het uitgelaten publiek kreeg ten slotte wél waar het voor was gekomen.

De wedstrijd was eigenlijk in een kalm tempo begonnen nadat beide ploegen geëscorteerd door scheidsrechter Godding en diens secondanten uit Zwolle en Kampen, de heren J.W. Heukels en D. van Zathem. Beide ploegen hadden zich aanvankelijk met de pink op de naad van de voetbalbroek in een vlekkeloze linie gepresenteerd voor de hoofdtribune.

Het was opvallend dat in den beginne zowel van Feijenoordzijde als van Meidericherkant weinig directe doorstoten weren geconstateerd. Feijenoord tastte in niet al te hoog tempo de sterkte van de Duitse defensie af, maar kreeg al gauw in de gaten dat de muur heel wat echter was dan die van Indonesië een week eerder.

Het eerste echte opwindende moment was een kanonskogel van Henk Groot na circa tien minuten. De Zwolse jongetjes stootten elkaar eens flink aan. Dit was toch wel wat andere koek dan Zwolsche Boys en PEC. Wie de eindrangschikking van de 2de divisie A van 1964-1965 bekijkt begrijpt ogenblikkelijk wat bedoeld wordt.

Even later zou de technisch voortreffelijke Guus Haak een hoekschop forceren. Dírect daarop viel bijna een doelpunt aan de andere kant te noteren toen de snel en ver naar voren opgeschoven Duisburger linksback Sabath- slalommend langs Hans Kraaij en Cor Veldhoen- uit een voorzet van Werner Krämer Eddie Pieters Graafland bijna tot capitulatie dwong.

In de 17de minuut konden de Zwolse jongetjes dan eindelijk juichend opveren toen Frans Bouwmeester geslepen een dieptepass in de Meidericher defensie prikte. Nolden en Müller werden volkomen verrast waardoor de belofte voor de toekomst, Hans Venneker, verrassend en met effect langs de uit balans geraakte doelwachter Manglizt goochelde: 1-0.

Kruiver, Groot en Bouwmeester probeerden hierna door te drukken maar Meidericher SV had de aanvalsmanoeuvres van de Rotterdammers nu weer aardig onder controle. Dat Meidericher zich niet bij de onvoordelige score wilde neerleggen werd duidelijk in de 33ste minuut toen Krämer, sneller dan Veldhoen, zijn grote klasse demonstreerde door uit een pass van de stugge doorzettende midvoor Versteeg in prachtige positie Eddy PG kansloos te laten.

Direct daarop volgde de eerder gememoreerde affaire met Frans Bouwmeester. Het bracht bij de volwassen kijker in het bomvolle sportpark een wrevelige stemming teweeg maar de Zwolse jongetjes verkneukelden zich bij de parmantige stoutheid van Bouwmeester.

Naarmate de wedstrijd vorderde werden de weersomstandigheden er niet beter op. Het begon steeds gestager te regenen maar gelukkig trotseeerden de stoere Zwollenaren het element dat spelbreker probeerde te zijn.

Na de thee en de werkelijk prachtige show van Zwolle’s muzikale trots op Jong Jubal na, de fanfare Voorwaarts, kreeg het duel ontegenzeggelijk hoogtepunten. Feijenoord toonde zich opeens veel offervaardiger, vooral nadat Thijs Libregts met veel kenneis van zaken Versteeg het scoren had belet.

De Maasstadbewoners trokken nog eens duidelijker ten aanval, maar pas na het incident met Tagliart en Bouwmeester begonnen de Feijenoorders aan een voorsprong te bouwen. Ondanks de regen genoot de provincie met volle teugen. Bouwmeester was inmiddels vervangen door Wim Jansen. Fejenoord kon het ook zónder Frans, want toen de jonge Vrauwdeunt vanaf de cornerlijn strak voorzette plaatste Henk Groot zijn hoofd op de rand van het strafschopgebied met dodelijke precisie zó resoluut tegen het leer dat doelman Manglitz slechts een fluittoon kon hebben gehoord: 2-1.

Knoertharde kopballen waren het handelsmerk van Henk Groot, zo staat in als zijn grafiën te lezen. Zwolse jongetjes hoef je daar niets over wijs te maken. Die hebben dat gewoon in het écht gezien.
Een tweede doelpunt van evenzo grote klasse volgde drie minuten later, nu na een voorzet van Henk Groot, welke door de jeugdige Hans Venneker laag en hard inkoppend tot een sublieme treffer werd omgebogen: 3-1.

De jongens van Meidericher SV, die kort tevoren Krämer door Bella hadden laten vervangen, waren er warempel even beduusd van maar zij gaven blijk voor grotere problemen te hebben gestaan. Tien minuten voor het einde werd de onvermoeibare Teutoonse ijver beloond toen uit een voorzet van Bella, Versteeg de bal hard en laag achter Eddy Pieters Graafland in het net deponeerde. Het is dan 3-2 in Zwolle. In een zekere spanning bleven de moedige Zwolse toeschouwers natgeregend tot het allerlaatste moment de verrichtingen van de twee grootnachten gadeslaan. Gedoelpunt werd er echter niet meer.

De Zwolsche Courant zou schrijven dat zowel Feijenoord als Meidericher SV ons Overijsselenaren een voetbaltechnisch goede jubileumwedstrijd hebben voorgeschoteld. Fel en afwisselend, misschien met iets minder totaal-inzet dan bij voorbeeld in een allesbeslissende Europa Cup-wedstrijd, zeker ook in een wat lager tempo, maar nochtans op een dusdanig niveau waar tv-kijkers veel plezier aan zouden hebben beleefd.

Echter, dat privilege was niet voorbestemd aan tv-kijkers maar aan een jongetje uit Zwolle dat volledig gebiologeerd en gemagnetiseerd voetbal zag van een andere planeet. Het Zwolse universum rijkte niet verder dan spelers als Henny Hendriksen, Puck van der Hirst, Folley van Dam, Leo Koopman, Gerrit Voges en Joop Schuman. Op woensdag 16 juni 1965 veranderde dat universum voorgoed.